Prof. Dr. Ayşen Gürcan: Kur'an Daha Çok Evlada Sorumluluk Yükler


(AİLE AKADEMİSİ/26 MAYIS 2015)- Aile Akademisi Derneği'nin düzenlemiş olduğu ?Ailede Ahlak ve Değerler Eğitimi? başlıklı seminer Bursa İbrahim Paşa Kültür Merkezi'nde gerçekleştirildi. Seminerde konuşan Prof. Dr. Ayşen Gürcan; aile, eğitim ve ahlak olmak üzere 3 temel değişken üzerinde durdu.

?Evlenip, çocuk sahibi olunca ahkam kestiğim konuların, hayattaki karşılığını görmüş oldum. O nedenle bu akşam size aile konusundaki teorik noktaları dışarıda bırakarak, insana dair bilgiler sunacağım? diyerek sözlerine başlayan Gürcan, öncelikle ailede ahlak ve değer kazandırmak için insanoğluna ait temel bilgileri gündem etmemiz gerektiğini vurguladı. Esas bilgiyi ararken, insanı, insana özel bilgiyi kaybettiğimizi ifade eden Gürcan, insana dair Kur?an-ı Kerim?den çıkarımlarda bulunduğu şu noktaların altını çizdi.

  • Rabbimiz insanoğlunun zayıf yaradılışlı olduğunu söyler (Nisa-28). Canımızın her istediğini yapamayız. Her istediğimizi çocuğumuza da yaptıramayabiliriz.
  • İnsanoğlunun istekleri hiç bitmez, sürekli bir istek mekanizması vardır.
  • İnsanoğlu acelecidir. Bu durum kötü bir özellik olarak algılanmamalıdır, kullanımına göre değişebilir.
  • Cedelcidir, her söyleneni hemen kabul etmez.
  • Mülkiyet duygusu vardır, her şeye ?benim? der. Bu mülkiyet duygusunu ele almadan çocuklarımıza yaklaşamayız.
  • Her işimizde yaptığımızı kınayan bir iç ses vardır.
  • İnsan olarak karamsarlığa daha eğilimliyiz.
  • Dayanıklıyız. Olumsuz durumlarda baş etme stratejilerimiz altyapımızda hazır bekler.

Ayşen Gürcan insanoğluna dair temel özellikleri vurguladıktan sonra sırasıyla aile olma, eş olma, ebeveyn olma ve evlat olmaya dair temel bilgileri aktardı. Gürcan aşağıdaki noktalara değindi:

Kur?an-ı Kerim?de aile olmak, eş olmak öncelenir. Nikah akdi, iffet çok önemli mevzulardır. İffet, tıpkı namaz kılmak gibi ailede sadece kadın değil, erkeğin de mesul olduğu bir emirdir.

Ahkam ayetleri olarak bilinen, yapmakla direkt mükellef olduğumuz ayetlerin %80?i aile ile ilgilidir. Bu ayetlere göre boşanma da bir haktır. Boşanmada önemli olan hak yememektir. Bu nedenle Kur?an-ı Kerim?de tüm detaylarıyla boşanma anlatılır. Aile olmak, aile olmanın gereğini yerine getirmek önemlidir. Bu olmaz ise boşanma vardır.

Eş olmaya dair de bilgiler Kur?an-ı Kerim?de yer almaktadır. Ayette eşler için ?birbirinin elbisesi olma? tabiri kullanılır.  Kur?an?da karı-kocanın arasının bozulduğuna vurgu yapılır. Demek ki bizler de eşler arasındaki ilişkileri düzenleyen mekanizmaları kurmak, korumak zorundayız.  Kur?an erkeği de kavvam kılarak sorumluluk yükler.

Ebeveyn olmak:

Kur?an daha çok evlada sorumluluk yükler. Ebeveyne de ?ehline salatı ve zekatı emret? der. Emretmek sadece söylemek, bildirmek değil yapmak, uygulamak demektir. Bu noktada ebeveynlere sorumluluk düşmektedir. Ebeveynlere önemli bir uyarı ?çocuklarınız rızık endişesiyle öldürmeyin? ayetidir. Ebeveynler ile ilgili bir diğer ayet de ?evlatlarınız ve mallarınız sizin için bir sınavdır? ayetidir. Evlat sahibi olmak, olamamak, aile sahibi olmak birer imtihandır.

Evlat olmak:

Merhametli olmak, kol kanat germek, şükür etmek evladın sorumluluklarındandır. Şükür sadece anne-babaya yapılır, buradaki şükür bir eylemdir.

Tövbe suresi, 23. ayetinde ?Ey iman edenler, eğer imana karşı inkarı sevip-tercih ediyorlarsa, babalarınızı ve kardeşlerinizi veliler edinmeyin. Sizden kim onları veli edinirse, işte bunlar zulmeden kimselerdir.? Denmektedir. Bu ayete göre aile mi, din mi önce gelir diye bakıldığında dinin önce geldiği görülmektedir. Önceliklerimizi iyi belirlemek gerekmektedir: çocuğum mu, dinim mi, eşim mi? Rabbimiz sırada öncelik ister.

Ailede her kim olursak olalım maruf olmalıyız. Maruf, ortak değerler, ortak normlardır. Neye iyi, neye kötü dediğimiz her aile üyesi için belli olmalıdır.

Bollukta da, darlıkta da infak etmeli, öfkeyi kontrol etmeliyiz. Affetmeyi bilmeyen öfkesini yenemez. Affetme, eğitimin temelidir. Affetmeyi bilmeyen değişemez. Allah gafur olmasaydı biz öğrenemezdik. Hatayı bağışlamak görmezden gelmek, yapmamış gibi davranmak demek değildir.

Kur?an bir şeyin ne olduğunu anlatırken, önce ne olmadığını anlatır, sınırlar çizer. Ailede de böyle olmalı, olamaması gereken 3-4 tane kural olmalıdır. Örneğin; Karşılık-ecir beklememek, zorba-cabbar olmamak gibi. Fayda ve zarar sağlamada malik olmadığımızı, sadece vesile olabileceğimizi bilmek önemlidir. Kendimize değil, Allah?a çağırmak gerekmektedir; bana ne yapıyorsun serzenişinde bulunmak yerine doğruya çağırmalıyız.

Değerler bilgi gibi öğrenilmez, öğretmek için yaşantıya geçirmek gerekir. Yaşantıya geçirmek için de 4 temel soru olan ?Ne-Neden-İse-Nasıl?ın cevabının olması gerekir. Ne sorusu insanda yer alan akıl gücüne hitap eder. Neden sorusu irade ile ilişkilidir. Eğer ailede ahlak kazanımı istiyorsak neyin neden yapıldığı bilinmelidir. ?İse?, ?Bu olmaz ise? soruları duygu gücü, vicdan gücü ile ilgilidir. Eğer duygu gücü, motivasyon yoksa, o şey uzaklaşır. Nasıl sorusunun cevabı da amel gücü ile ilgilidir.

Günümüzde bildiğimiz şeylere sahip olduğumuzu da zannetme yanılsaması vardır. Değerler öğretilemez, yaşatılır. Hal diliyle örnek olmak zorundayız. Rad suresinde belirtildiği gibi, önce kendimizi değiştirmek zorundayız. İnsan değişmek istemedikçe değişmez. Seküler zihin ise her şeyin eğitimle halledileceğini zannediyor. Bu eğitime yüklediğimiz anlamlarla ilgilidir. Eğitim sihirli bir değnek gibi görülüyor. Oysa sigaranın sağlığa zararlı olduğunu bilmekle sigara bırakılmıyor. Hayata geçirmek için başka şeyler lazım. Değerleri bilmek, öğretmek de beraberinde uygulamayı getirmiyor. Oysa önemli olan sahip olduklarımızdan ne kadar verdiğimizdir. Önemli olan herkesin kabına göre ne verdiğidir.

Bir şeyler bilmemiz bizi garantilemez. Eğer bir yerde hak varsa batıl kalamaz. Eğer biz Hak isek batılın kalmaması gerekir. Bunun için de iyi, iyiyi çekmeli; iyiler beraber olmalı, diğerlerinin de iyi olması için çaba sarf etmelidir.

www.aileakademisi.org

resim_141.jpg

Bu site’de yer alan bilgiler kaynak gösterilerek kullanılabilir. 
Eposta: info@aileakademisi.org  
Aile Akademisi© 2011
Tasarım:Baydar Bilişim